تفاوت GPS، گلوناس، گالیله و بیدو؛ ردیاب خودرو از کدام ماهواره استفاده می‌کند؟

GNSS چیست و چه تفاوتی با GPS دارد؟

GNSS نام عمومی همه سامانه‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای جهانی است و GPS تنها یکی از آن‌هاست. به بیان ساده، GPS یک برند مشخص در دسته بزرگ‌تری به نام GNSS است، درست مثل نسبت یک خودروساز با کل صنعت خودرو.

این تفکیک در بازار ایران اغلب رعایت نمی‌شود و واژه GPS برای هر نوع موقعیت‌یابی ماهواره‌ای به کار می‌رود. از نظر روزمره ایرادی ندارد، اما وقتی می‌خواهید دو دستگاه را از نظر فنی مقایسه کنید، این تفاوت اهمیت پیدا می‌کند.

امروز بیشتر ماژول‌های موقعیت‌یاب در ردیاب‌های خودرو می‌توانند همزمان سیگنال چند سامانه را دریافت کنند. همین قابلیت، یکی از عوامل مهم تفاوت کیفیت بین دو دستگاه به‌ظاهر مشابه است.

چهار سامانه جهانی موقعیت‌یابی

در حال حاضر چهار سامانه با پوشش جهانی وجود دارد که هرکدام توسط یک کشور یا اتحادیه راه‌اندازی شده‌اند. هر چهار سامانه بر یک اصل کار می‌کنند: گیرنده با اندازه‌گیری اختلاف زمان رسیدن سیگنال از چند ماهواره، موقعیت خود را محاسبه می‌کند.

مهم‌ترین نکته این است که این سامانه‌ها رقیب مصرف‌کننده نیستند؛ مکمل یکدیگرند. گیرنده‌ای که از چند سامانه استفاده می‌کند، ماهواره‌های بیشتری در دسترس دارد.

• •GPS: سامانه ایالات متحده و قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین گزینه
• •GLONASS: سامانه روسیه که در عرض‌های جغرافیایی بالا پوشش خوبی دارد
• •Galileo: سامانه اتحادیه اروپا با تمرکز بر کاربردهای غیرنظامی
• •BeiDou: سامانه چین که در سال‌های اخیر پوشش جهانی پیدا کرده است

چرا پشتیبانی از چند سامانه دقت را بهتر می‌کند؟

دقت موقعیت مستقیما به تعداد و آرایش ماهواره‌های در دید گیرنده بستگی دارد. هرچه ماهواره‌های بیشتری با پراکندگی بهتر در آسمان دیده شوند، محاسبه موقعیت پایدارتر و دقیق‌تر است.

در خیابان‌های باریک با ساختمان‌های بلند یا در مسیرهای کوهستانی، بخشی از آسمان مسدود است و تعداد ماهواره‌های قابل دیدن کاهش می‌یابد. گیرنده‌ای که فقط به یک سامانه متکی است، در چنین شرایطی زودتر دچار افت دقت می‌شود.

گیرنده چندسامانه‌ای در همان لحظه می‌تواند از ماهواره‌های سامانه دیگر استفاده کند و محاسبه را ادامه دهد. به همین دلیل در محیط شهری متراکم، این قابلیت تفاوت محسوسی در پایداری موقعیت ایجاد می‌کند.

A-GPS چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

A-GPS یا موقعیت‌یابی کمکی، فناوری‌ای است که با دریافت اطلاعات اولیه ماهواره‌ها از طریق شبکه موبایل، زمان لازم برای نخستین قفل‌شدن روی ماهواره را کاهش می‌دهد.

بدون این کمک، گیرنده باید اطلاعات مدار ماهواره‌ها را از خود سیگنال ماهواره‌ای بخواند که کند است و ممکن است در شرایط ضعیف طولانی شود. با A-GPS، این اطلاعات از پیش در اختیار دستگاه قرار می‌گیرد.

نتیجه عملی برای کاربر این است که پس از روشن‌کردن خودرو یا پس از خروج از پارکینگ سرپوشیده، موقعیت سریع‌تر نمایش داده می‌شود. توجه کنید که A-GPS دقت نهایی را افزایش نمی‌دهد؛ سرعت اولین قفل را بهبود می‌دهد.

LBS و موقعیت‌یابی مبتنی بر دکل؛ جایگزین اضطراری

بعضی ردیاب‌ها وقتی سیگنال ماهواره‌ای در دسترس نیست، از موقعیت دکل‌های شبکه موبایل برای تخمین محل استفاده می‌کنند. این روش با نام LBS شناخته می‌شود.

دقت این روش به‌مراتب پایین‌تر از موقعیت‌یابی ماهواره‌ای است و ممکن است خطای آن به صدها متر یا بیشتر برسد، چون فقط مشخص می‌کند دستگاه در محدوده کدام دکل قرار دارد.

با این حال در سناریوهایی مانند توقف خودرو در پارکینگ زیرزمینی، همین تخمین تقریبی بهتر از نبود هیچ اطلاعاتی است. اگر در اپلیکیشن دیدید موقعیت با دقت پایین نمایش داده می‌شود، احتمالا دستگاه در حالت LBS است.

هنگام خرید به چه چیزی نگاه کنیم؟

در برگه فنی محصول، بخش مربوط به ماژول موقعیت‌یاب را بررسی کنید. چند نکته مشخص وجود دارد که تفاوت واقعی ایجاد می‌کند.

اگر این اطلاعات در مستندات رسمی محصول موجود نبود، بهتر است درباره ادعاهای مربوط به دقت با احتیاط برخورد کنید.

• •پشتیبانی همزمان از چند سامانه ماهواره‌ای به‌جای اتکا به یکی
• •وجود قابلیت A-GPS برای کاهش زمان اولین قفل
• •پشتیبانی از موقعیت‌یابی مبتنی بر دکل به‌عنوان حالت پشتیبان
• •نوع آنتن و امکان اتصال آنتن خارجی در نصب‌های دشوار
• •ذکر شرایط اندازه‌گیری در کنار هر عدد دقتی که اعلام می‌شود

تصور اشتباهی که باید اصلاح شود

بسیاری تصور می‌کنند ردیاب با ماهواره ارتباط دوطرفه دارد و اطلاعات را به ماهواره می‌فرستد. این درست نیست. گیرنده فقط سیگنال دریافت می‌کند و چیزی ارسال نمی‌کند.

ارسال داده کار بخش دیگری از دستگاه است که با سیم‌کارت و شبکه موبایل انجام می‌شود. این دو فرایند کاملا مستقل‌اند و درک این استقلال، بسیاری از سوءتفاهم‌های بازار را حل می‌کند.

پیامد عملی: دستگاه ممکن است بداند کجاست اما نتواند آن را بفرستد، یا برعکس به شبکه متصل باشد اما موقعیت تازه‌ای نداشته باشد. هر کدام از این دو حالت، نشانه مشکل متفاوتی است.

پرسش‌های پرتکرار

آیا ردیابی که از چند سامانه پشتیبانی می‌کند همیشه بهتر است؟ در محیط شهری متراکم و مسیرهای کوهستانی معمولا بله، چون ماهواره‌های بیشتری در دسترس دارد. در فضای کاملا باز، تفاوت کمتر محسوس است.

آیا استفاده از GLONASS یا BeiDou هزینه اضافی دارد؟ خیر. این سامانه‌ها برای کاربرد غیرنظامی رایگان‌اند و هزینه فقط مربوط به سخت‌افزار گیرنده است.

چرا گاهی موقعیت خودرو چند صد متر خطا دارد؟ معمولا به این دلیل که دستگاه سیگنال ماهواره‌ای کافی ندارد و روی حالت تخمینی مبتنی بر دکل کار می‌کند، یا سیگنال از بدنه ساختمان‌ها بازتاب شده است.

چرا اولین موقعیت پس از روشن‌کردن خودرو دیر می‌آید؟ گیرنده برای نخستین قفل به زمان نیاز دارد. قابلیت A-GPS این زمان را کوتاه می‌کند، اما در پارکینگ بسته یا زیر پوشش فلزی همچنان کند خواهد بود.

جمع‌بندی

GPS یکی از چهار سامانه جهانی موقعیت‌یابی است و ردیاب‌های امروزی معمولا از ترکیب چند سامانه استفاده می‌کنند. این ترکیب، پایداری موقعیت را به‌ویژه در شهرهای متراکم بهبود می‌دهد.

هنگام مقایسه دو دستگاه، به‌جای اعداد تبلیغاتی دقت، به پشتیبانی چندسامانه‌ای، وجود A-GPS و کیفیت آنتن نگاه کنید؛ این‌ها عواملی هستند که در عمل تفاوت می‌سازند.

برای بررسی مشخصات فنی ماژول موقعیت‌یاب مدل‌های موجود، اطلاعات رسمی محصولات را در abrsoshop.ir ببینید.